عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )
257
ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )
فرمود : « إنّكم لتنجبون ، و انّكم لتنجلون ، و انّكم من ريحان الجنّة » يعنى : شما نجيب هستيد و فرزندانى نجيب خواهيد داشت ، و شما نامبردار و شناخته خواهيد شد و شما سبزهء باغ بهشت هستيد . شاعرى از هم روزگاران ما در ستايش ندّ [ - معطّرى از عود و عنبر و مشك ] گفته : و ندّ ماله ندّ * تعاطيه من السّنّه اذا ما دخل النّار * حكى رائحة الجنّه يعنى : ندّى كه همال و مانندى نداشت برگرفتيم و گرفتن عطر در سنّت لازم است چنان خوشبو بود كه چون در آتش مىانداختند بوى بهشت از آن در مىآمد . ريح الجورب . در بدبويى به بوى جوراب مثل زنند شاعر گفته : غزا ابن عمير غزوة تركت له * نتنا كريح الجورب المتمزّق يعنى : ابن عمير چنان جنگى كرد كه [ آوازهء آن ] مانند بوى جوراب پاره پاره همه جا را فرا گرفت . ريح عاد . باد عاد . در نابود كردن و از ميان بردن ، بدان مثل زنند ، بدانچه خداوند فرموده : « وَ أَمَّا عادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عاتِيَةٍ . . . » « 1 » و در جاى ديگر فرمود : « وَ فِي عادٍ إِذْ أَرْسَلْنا عَلَيْهِمُ الرِّيحَ الْعَقِيمَ » « 2 » . ريح الكلب . در بدبويى به سگ مثل زنند ، شاعرى گفته : يزداد لؤما على المديح كما * يزداد نتن الكلاب فى المطر يعنى : با ستايش خود بر ممدوح خود سرزنش بسيار فراهم مىكند ، همانسان كه بوى بد سگها در باران بسيار مىشود و امرؤ القيس كه از زنها نمىتوانست برخوردارى گيرد روزى از زنى پرسيد : از چيست كه زنها مرا دوست ندارند ؟ پاسخ داد : كه سينهات سنگين است و پايين تنهات لاغر است و آبت زود
--> ( 1 ) - سورهء الحاقه ، 6 . ( 2 ) - سورهء الذاريات ، 24 .